Αρχική Blog Σελίδα 5

Αφιέρωμα P. Freire: Όταν η εκπαίδευση είναι απελευθερωτική πράξη

0

Συνέντευξη του P. Freire που δόθηκε κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα, το 1987, μετά από πρόσκληση της Γενικής Γραμματείας Λαϊκής Επιμόρφωσης.

Θα μπορούσατε να κάνετε μια σύντομη παρουσίαση της πρότασής σας για όσους δεν τη γνωρίζουν;

Προτού μιλήσω για την πρόταση που υποστήριξα και υποστηρίζω, σχετικά με τον αλφαβητισμό των ενηλίκων αλλά και με την εκπαίδευση γενικά, πρέπει οπωσδήποτε ν’ αναφερθώ λίγο στην ιστορία. Αν και δεν είναι ιστορία της Βραζιλίας ούτε της Λατινικής Αμερικής, θα είναι ιστορία της ίδιας της πρότασης. Από την άλλη μεριά, δεν υπάρχει πρόταση που να μη γίνεται σ’ ένα συγκεκριμένο χρόνο και χώρο και ν’ αφορά συγκεκριμένες καταστάσεις που θέλει να μεταβάλει. Κάθε πρόταση, όταν γεννιέται κοινωνικά αποτελεί κοινωνική κληρονομιά. Στην εμφάνισή της δηλαδή σημαδεύεται απ’ την ατομικότητα αυτού που την προτείνει, αλλά όταν γίνεται κοινωνικά δεκτή εμπλουτίζεται, ωριμάζει, χρωματίζεται με τις κοινωνικές εισφορές.

Θ’ αρχίσω λοιπόν απ’ την ατομική αφετηρία, απ’ αυτό που έχει πιο άμεση σχέση με μένα. Δεν είναι τυχαίο βέβαια το ότι αρχίζοντας με το ατομικό κάνω άμεση αναφορά στο κοινωνικό. Το ατομικό και το κοινωνικό τα συναντάμε άρρηκτα συνδεδεμένα.

Γεννήθηκα σε μια απ’ τις πιο τραγικές περιοχές του κόσμου, στη βορειοανατολική Βραζιλία, σε μια πόλη που έχει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, ένα κάποιο αντάρτικο πνεύμα, αλλά και μεγάλη φτώχεια και εγκατάλειψη. Πρόκειται για τη Ρεσίφε, μια πόλη όμορφη, γλυκειά, που τη διασχίζουν τα φοβερά μολυσμένα σήμερα νερά του ποταμού Καπιμπαρίμπα.

Από μικρός άρχισα να βιώνω τη δραματική κατάσταση της περιοχής. Τα παιδικά μου χρόνια, αν και ήταν καλύτερα από εκείνα εκατομμυρίων παιδιών που υποφέρουν σ’ αυτόν τον τόπο, ήταν πολύ χειρότερα απ’ αυτά των λίγων προνομιούχων που έζησαν και ζουν σ’ αυτή τη γη. Η εφηβεία δεν υπήρξε λιγότερο δύσκολη, αλλά χαρακτηρίστηκε από ένα γεγονός που με σημάδεψε για πάντα. Είχα την ευκαιρία να πραγματοποιήσω τις μέσες σπουδές μου δωρεάν, χάρις σε μια χειρονομία ενός ζευγαριού που είχε ένα καλό ιδιωτικό εκπαιδευτήριο.

Χωρίς να πέφτω σε ιστορικούς ντετερνινισμούς, υποστηρίζω ότι αν είχα γεννηθεί στο Σάο Πάουλο, π.χ., σίγουρα δεν θα είχα φτάσει να προτείνω ακριβώς αυτό που προτείνω.

Μετά το ιστορικό αυτό, που πιστεύω πως ήταν απαραίτητο, σπεύδω να διαβεβαιώσω ότι η πρόταση χαρακτηρίζεται από ένα βαθύ δημοκρατικό πνεύμα. Κανένα άλλο επίθετο ταιριάζει: δημοκρατικό. Καθώς η δημοκρατία είναι ένας ιστορικός θεσμός στη Λατινική Αμερική, εγώ αποδίδω τιμή σ’ αυτήν, γιατί θεωρώ ότι το να είσαι δημοκρατικός σημαίνει ν’ αναλαμβάνεις με θάρρος τις ευθύνες σου κατά την ιστορική περίοδο που ζεις, ώστε να τη ζεις σ’ όλη της τη ριζοσπαστικότητα.

Η πρόταση, όντας ριζοσπαστικά δημοκρατική, δεν προσαρμόζεται στην αστική δημοκρατία, δεν ικανοποιείται με τη σοσιαλδημοκρατία. Υπερβαίνει τα πολιτικά όρια αυτών των δύο εναλλακτικών λύσεων γιατί επαγγέλλεται μια δημοκρατία ουσιαστική. Προτείνει τροποποιήσεις στην οικονομική υποδομή των κοινωνιών μας και γι’ αυτό θέτει μια απαίτηση που επίσης είναι ριζοσπαστική: αλλαγή της θέσης των παραγόντων της ιστορίας, που σήμερα έχουν υποβιβαστεί σε αντικείμενα της ιστορίας άλλων.

Οι βάσεις της πρότασης έχουν λοιπόν πολιτικές συνεπαγωγές, αλλά και μια παιδαγωγική αντίληψη, καθώς κι αυτό που θα ονομάζαμε, κάπως επιτηδευμένα, αντίληψη της θεωρίας της γνώσης. Η πρόταση διαπνέεται από μια κριτική αντίληψη για την εκπαιδευτική πράξη, θεωρώντας την εκπαίδευση μια πράξη κατά πρώτο λόγο πολιτική και κατά δεύτερο γνωστική. Δεν υπάρχει εκπαίδευση που να μην περιβάλλει με περιέργεια κάποιο αντικείμενο. Σημασία έχει ν’ αναγνωρίζεις ποιος είναι το υποκείμενο αυτής της περιέργειας. Είναι ο δάσκαλος; Είναι ο μαθητής;

Η ριζοσπαστικότητα της πρότασής μου έγκειται στο ότι υποστηρίζει πως το υποκείμενο της εκπαίδευσης και της γνώσης δεν είναι ο δάσκαλος ή ο μαθητής, αλλά η σχέση δασκάλου – μαθητή.

Στο πεδίο των πολιτικών σχέσεων, το υποκείμενο των πραγματικών μετασχηματισμών σ’ οποιαδήποτε κοινωνία δεν είναι οι ηγέτες, αλλά η σχέση λαϊκών μαζών-ηγεσίας. Είτε στο εκπαιδευτικό είτε στο πολιτικό πεδίο η σχέση του υποκειμένου με την πραγματικότητά του χαρακτηρίζεται πάντα από την προσπάθεια του υποκειμένου να μεταβάλει την πραγματικότητα. Αν η πραγματικότητα είναι εκπαιδευτική, θα είναι τα υποκείμενα της εκπαίδευσης αυτά που θα μετατρέψουν την έλλειψη γνώσεων σε χρησιμοποιήσιμες έννοιες. Αν η πραγματικότητα είναι πολιτική, θα είναι τα υποκείμενα της Ιστορίας αυτά που θα προωθήσουν τις αλλαγές.

Αυτό είναι συνοπτικά τα πνεύμα της πρότασης κι ο λόγος για τον οποίο υποχρεώθηκα να ζήσω 16 χρόνια εξόριστος. Πολλοί από τους αναγνώστες θα έχουν φίλους, γνωστούς ή οικείους που η μοίρα τους έκανε να περάσουν χρόνια στην εξορία. Επίσης θα υπάρχουν αναγνώστες που έχουν συντρόφους, οικείους ή γνωστούς οι οποίοι αποκλείστηκαν απ’ αυτόν τον κόσμο γιατί κρατούσαν στάση κι υποστήριξαν προτάσεις τόσο ριζοσπαστικές όσο η δική μου. Θέλω ν’ αποτίσω φόρο τιμής σ’ εκείνους που μας συμπαραστάθηκαν αλλά δεν είναι τώρα κοντά μας και σ’ εκείνους που παρά τις δυσκολίες είναι ακόμα μαζί μας.

Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στην πρότασή σας και την ονομαζόμενη τυπική ή παραδοσιακή εκπαίδευση;

Ανέφερα προηγουμένως μια τουλάχιστον διαφορά με την ονομαζόμενη ή παραδοσιακή εκπαίδευση. Πρόκειται για τον πρωταγωνιστικό ρόλο του εκπαιδευόμενου, είτε αυτός είναι ένα άτομο, μια ομάδα, μια κοινωνική τάξη ή η λαϊκή μάζα, ένα ρόλο που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια των σχολικών σπουδών ή μέσα σε μια διαδικασία πολιτικών σπουδών ή μέσα σε μια διαδικασία πολιτικών μετασχηματισμών. Επιμένω και διεκδικώ αυτόν τον πρωταγωνιστικό ρόλο που έχει το υποκείμενο ως παράγοντας με κριτική συνείδηση, που συναντάται σε μια διαδικασία γνώσης ή μετασχηματισμού και άρα καλύτερης γνώσης.

Άλλη μεγάλη διαφορά πιστεύω πως βρίσκεται στο ότι η πρόταση διεκδικεί το αδιαχώριστο του πόλου της συνείδησης από τον πόλο της αντικειμενικότητας. Μ’ άλλα λόγια, πιστεύω ότι δεν πρέπει να διαχωρίζουμε την υποκειμενικότητα, αλλά να εντάσσουμε κάθε μετασχηματιστική πρακτική μέσα στη δυναμική κι αμφίδρομη σχέση αυτών των δύο πόλων. Οι παραδοσιακές πρακτικές καταλήγουν στην σχεδόν αποκλειστική χρησιμοποίηση της υποκειμενικότητας και θεωρούν ότι η εκπαίδευση πρέπει να είναι μια προσπάθεια διαμόρφωσης του εγώ ξεχωριστά από το μη εγώ που είναι ο κόσμος. Θεωρώ ότι αυτή η θέση είναι λαθεμένη, άλλοτε αθέλητα κι άλλοτε σκόπιμα.

Υπάρχει επίσης ένα άλλο σημείο που θα ήθελα να τονίσω ιδιαίτερα γιατί, καθώς προτείνω μια σχέση βαθειά δημοκρατική ανάμεσα στον εκπαιδευτή και στον εκπαιδευόμενο, μπορεί να εξάγει κανείς το λαθεμένο συμπέρασμα ότι η πρότασή μου βρίσκεται κοντά στην ονομαζόμενη “κίνηση για το νέο σχολείο”. Η κίνηση αυτή εμφανίζεται ως εναλλακτική επιλογή στην παραδοσιακή παιδαγωγική και, παρόλο που αναγνωρίζω ότι έχει αναμφισβήτητα προσφέρει πολλά πράγματα, η πρότασή μου δεν πρέπει να συσχετίζεται μ’ αυτόν το χώρο. Όταν σχεδιάζω τη δημοκρατική σχέση εκπαιδευτή – εκπαιδευόμενου ως υποκειμένων της ίδιας πρακτικής, η πρότασή μου έχει οπωσδήποτε και πολιτικό χαρακτήρα κι όχι αυστηρά παιδαγωγικό όπως η “κίνηση για το νέο σχολείο”.

Θα είχα να πω πολύ περισσότερα για ν’ απαντήσω στην ερώτησή σου, αλλά σκέφτομαι μια πιο ενεργητική μορφή συμμετοχής για τους αναγνώστες. Τους προτείνω λοιπόν να με διαβάσουν ή ξαναδιαβάσουν και να παρατηρήσουν μέχρι ποιο σημείο υπερβαίνω, σ’ αυτή τη συνέντευξη, ορισμένες θέσεις των προγενέστερων γραπτών μου ή μέχρι ποιο σημείο η συνέντευξη φωτίζει αυτά τα γραπτά. Μ’ αυτόν τον τρόπο, οι αναγνώστες θα μπορούσαν να επισημάνουν πολλές διαφορές που έχω με την τυπική ή παραδοσιακή εκπαίδευση.

Πώς και πότε διατυπώθηκε η πρότασή σας για τον αλφαβητισμό;

Οι καταβολές βρίσκονται σε μια λεπτομερή έρευνα – μελέτη που πραγματοποιήσαμε στη Ρεσίφε μαζί με την Έλσα. Διασαφηνίζω ότι η Έλσα είναι η γιαγιά των εγγονών μου, η μητέρα των πέντε μου παιδιών και μια καταπληκτική δασκάλα, απ’ την οποία έμαθα πολλά. Με βοήθησε ακόμα κι όταν η ίδια δεν πίστευε πολύ σ’ αυτό που ήθελα να κάνω και συμμετείχε στην προσπάθεια μαζί με άλλους συνεργάτες.

Στα 1946 αποδέχτηκα στη Ρεσίφε μια πρόσκληση για να συμμετάσχω σ’ ένα σχέδιο που έβαζαν τότε σ’ εφαρμογή. Επρόκειτο για τη συγκρότηση ενός οργανισμού που ονομαζόταν SESI (Κοινωνική Υπηρεσία Βιομηχανίας) και που σκόπευε να οργανώσει διάφορες πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις για τους εργαζόμενους στη βιομηχανία και τις οικογένειές τους. Ήταν μια ακόμα ειρωνεία απ’ αυτές που συναντάμε στη ζωή: τα ίδια τ’ αφεντικά στη βιομηχανία παραχωρούσαν μέρος των εσόδων τους για την πραγματοποίηση έργων κοινωνικού χαρακτήρα, ενώ από τους εργαζόμενους παρακρατούσαν αυτόματα το 2% του μισθού τους.

Ασφαλώς αυτή η επένδυση των αφεντικών δεν ήταν δώρο για κανένα, αφού αποτελούσαν μέρος ενός συνόλου τροποποιήσεων με τις οποίες η αστική τάξη προσπαθούσε να δώσει μια εικόνα εκδημοκρατισμού της χώρας, μετά τα πολιτικά γεγονότα των αρχών της δεκαετίας του ’40. Εκτός απ’ αυτό όμως, οι κυρίαρχες τάξεις επιζητούσαν επίσης να εκπαιδεύσουν ως ένα βαθμό το εργατικό δυναμικό για ν’ αυξήσουν και να βελτιώσουν την παραγωγή.

Το σίγουρο είναι πως, καθώς μου δόθηκε η ευκαιρία να ενσωματωθώ στην ομάδα των εκπαιδευτών του SESI, την εκμεταλλεύτηκα δεόντως. Δεν είχα κανενός είδους δυσκολίες στο να συνεργαστώ με τα παιδιά των εργαζομένων, στα οποία τόσο κόστιζε να καταλάβουν έννοιες που θα μπορούσαν να είναι απλές γι’ αυτά. Τα παιδιά δεν καταλάβαιναν εύκολα για τον ίδιο λόγο που κι εγώ δεν τα πήγαινα καλά στο δημοτικό σχολείο. Μικρός, ήμουνα σχεδόν πεισμένος ότι η μητέρα μου είχε ένα για βλάκα που του άρεσε περισσότερο να κοιμάται παρά ν’ ακούει τον δάσκαλο. Τόσο τα παιδιά αυτά όσο κι εγώ πεινούσαμε, κρυώναμε και νυστάζαμε κι όταν κανείς βρίσκεται σ’ αυτή την κατάσταση δεν μαθαίνει ούτε μελετάει ούτε σκέφτεται πάρα πολύ.

Σ’ αυτές τις συνθήκες δούλεψα πολύ, με πολύ καλά αποτελέσματα, κι έμαθα περισσότερα απ’ όσα αν είχα διαβάσει εκατό βιβλία. Είχα μια πολύ πλούσια πρακτική ανάμεσα στους εργαζομένους, έφηβους κι ενήλικους, όπως και με τις οικογένειές τους.

Θα μπορούσατε να μας αναφέρετε κάποια συγκεκριμένη εμπειρία από εκείνα τα χρόνια;

Ναι, θα διηγηθώ μία που με συγκίνησε βαθειά. Στις αρχές τις δεκαετίας του ’50, καθώς μου άρεσε να διαβάζω και να μελετώ, αισθανόμουνα ταυτισμένος με τις ιδέες του παιδαγωγού Πιαζέ. Σε μια συζήτηση με γονείς και μαθητές, έκανα μια λαμπρή πιαζεϊκή διάλεξη με θέμα τις τιμωρίες που δεν πρέπει να επιβάλλονται στα παιδιά, όχι μόνο για τον φυσικό πόνο που αυτές οι πρακτικές προκαλούν, αλλά βασικά για το αίσθημα της μη αγάπης που το παιδί ζει τη στιγμή που δέχεται τα χτυπήματα. Θεώρησα επίκαιρο να μιλήσω γι’ αυτό το θέμα γιατί στη Ρεσίφε, ίσως περισσότερο απ’ οποιαδήποτε άλλο μέρος της Βραζιλίας, οι σωματικές ποινές είναι πολύ συχνές.

Το ακροατήριο μ’ άκουγε σιωπηλά μέχρι που σηκώθηκε ο πατέρας ενός μαθητή κι είπε:

– Μόλις ακούσαμε, δάσκαλε, μερικά πολύ ωραία λόγια. Άξια ενός δασκάλου που γνωρίζει πολλά απ’ αυτά τα πράγματα. Αλλά θα ήθελα να σας κάνω ορισμένες ερωτήσεις, δάσκαλε.

– Ναι, ασφαλώς, απάντησα.

– Ο κύριος έχει παιδιά;

– Ναι, έχω πέντε.

– Όλα αγόρια ή όλα κορίτσια;

– Τρία κορίτσια και δύο αγόρια.

– Με την άδειά σας, δάσκαλε, θα κάνω μια περιγραφή του σπιτιού όπου ο κύριος ζει με την οικογένειά του. Πρέπει να είναι ένα ανεξάρτητο σπίτι, ελεύθερο γύρω-γύρω. Με κήπο και λουλούδια, μεγάλη αυλή στο βάθος. Πρέπει να έχει ένα μεγάλο δωμάτιο για τα κορίτσια κι ένα άλλο μεγάλο δωμάτιο για τ’ αγόρια. Ο κύριος κι η γυναίκα του πρέπει επίσης να έχουν ένα ανεξάρτητο δωμάτιο. Σίγουρα υπάρχει κουζίνα, τραπεζαρία και βοηθός για τη γυναίκα σας. Όταν ο κύριος επιστρέφει απ’ το σπίτι του μετά τη δουλειά, βρίσκει τα παιδιά δυνατά, υγιή, να κοιμούνται αφού έχουν φάει. Τότε δειπνεί και συζητάει με τη γυναίκα του, διαβάζει και μετά ξεκουράζεται για να δουλέψει την επόμενη μέρα. Είναι έτσι ή όχι, δάσκαλε;

– Ναι, έτσι είναι.

– Στο δικό μου το σπίτι είμαστε εννιά. Γυναίκα, εφτά ζωηρά παιδιά κι εγώ. Όλοι σ’ ένα δωμάτιο. Όταν γυρίζω απ’ τη δουλειά, όλοι κλαίνε, αυτό που δεν είναι άρρωστο κλαίει από πείνα, όλα απ’ το κρύο. Δεν έχουν φάρμακα ούτε φαγητό. Πώς να τα κάνω να σωπάσουν, δάσκαλε; Την άλλη μέρα στις 4 το πρωί πρέπει να πάω να δουλέψω κι είναι απαραίτητο να κοιμηθώ λίγο.

Με το ξύλο, δάσκαλε. Με “συζήτηση” δεν πετυχαίνει τίποτα, δάσκαλε.

Μια πραγματικότητα πολύ σκληρή με χτύπησε εκείνη τη μέρα. Ο Πιαζέ είχε δίκιο κι ο λαός καταλάβαινε τέλεια αυτό που ο παιδαγωγός έλεγε. Αλλά οι επείγουσες ανάγκες του λαού μου ήταν άλλες. Ο Πιαζέ είχε δίκιο, εγώ είχα το δίκιο μου, αλλά αυτός ο άνθρωπος κι ο λαός μου είχαν επίσης το δίκιο τους.

Θυμάμαι έντονα το μάθημα εκείνης της μέρας. Θεωρώ εκείνον τον άνθρωπο έναν απ’ τους δασκάλους μου.

_____________________________________________________________________________________

Μπορείτε να ανατρέξετε και στη συνέντευξη του Paulo Freire στο Youtube, όπου ο ίδιος συνοψίζει τη φιλοσοφία και τις παιδαγωγικές αρχές του.

Αφιέρωμα P. Freire: Το παιδαγωγικό πρόγραμμά του

0

Ο Freire αφιέρωσε τη ζωή του στην εκπαίδευση των αναλφάβητων του τρίτου κόσμου, οικοδομώντας το παιδαγωγικό του πρόγραμμα γύρω από τις ανάγκες τους και με στόχο την ενδυνάμωσή τους και την απελευθέρωσή τους από τα δεσμά της κοινωνικο-πολιτικής καταπίεσης. Στον πρόλογο του έργου του Η αγωγή του καταπιεζόμενου επισημαίνει πως «Ο φόβος της ελευθερίας, για τον οποίο ο κάτοχός του δεν έχει πάντα επίγνωση, τον κάνει να βλέπει φαντάσματα. Ένα τέτοιο άτομο καταφεύγει στην επιδίωξη ασφάλειας, που την προτιμά από τους κινδύνους της ελευθερίας.», μία σκέψη που μοιάζει με αφετηρία στην προσπάθειά του να κατανοήσει τους εκπαιδευόμενους και να τους παρέχει τα κατάλληλα εφόδια για τη χειραφέτησή τους.

Η εκπαιδευτική μέθοδος διδασκαλίας

Η εκπαιδευτική μέθοδος του Freire στηρίζεται στη συστηματική μελέτη της καθημερινής ζωής των αναλφάβητων μέσα από τους όρους «κωδικοποίηση» και «αποκωδικοποίηση». Πρόκειται για δύο έννοιες που ταυτίζονται με τις έννοιες «επιφανειακή δομή» και «δομή βάθους» που χρησιμοποιεί ο Noam Chomsky. Ως κωδικοποίηση νοείται η υπάρχουσα κατάσταση την οποία βιώνουν οι αναλφάβητοι, αλλά δεν τη γνωρίζουν σε όλο το βάθος τους. Η υπάρχουσα κατάσταση μπορεί να απεικονιστεί με μία φωτογραφία ή ένα ιχνογράφημα, τα οποία αποτελούν έναυσμα για τον διάλογο εκπαιδευτή-εκπαιδευόμενων και για τη διαδικασία της μάθησης. Ο προβληματισμός επάνω στην κωδικοποιημένη κατάσταση οδηγεί στην αποκωδικοποίηση. Η αποκωδικοποίηση, επομένως, είναι μία πράξη γνώσης που δίνει τη δυνατότητα στους εκπαιδευόμενους να διεισδύσουν στην πραγματικότητα και να κατανοήσουν με ολιστικό τρόπο.

Θεματικές αναπαραστάσεις

Ο Freire χρησιμοποιεί συχνά την αποτύπωση αναπαραστάσεων (σκίτσα) με θέματα που ενδιαφέρουν του ενήλικες, ενώ στηρίζεται σε λέξεις που φέρουν τη σημασία της υπάρχουσας εμπειρίας των ανθρώπων. Κατά την άποψή του, αυτά τα περιεχόμενα, τα οποία προκύπτουν από τα παραγωγικά θέματα[1], εμπλέκουν στη μάθηση μία δημιουργική πράξη. Τα αλφαβητάρια σύμφωνα με τον Freire δεν επιτρέπουν στους μαθητές να παίρνουν πρωτοβουλίες, ειδικά στην περίπτωση της δημιουργίας λέξεων. Για τη μελέτη των θεματικών αναπαραστάσεων δίνει μεγάλη σημασία στον διάλογο, ο οποίος αποτελεί μία «πράξη δημιουργίας» για τους αναλφάβητους, που τους οδηγεί τελικά στον προβληματισμό.

Ο εκπαιδευτής και ο ρόλος του

Σύμφωνα με τον Freire, ο εκπαιδευτής είναι υπεύθυνος για την ανάπτυξη διαλόγου, προκειμένου να γίνει συλλογική πράξη η απόκτηση γνώσεων. Η πρακτική του μονολόγου θεωρεί τον άνθρωπο ως αντικείμενο προς χειρισμό. Χρησιμοποιώντας τον μονόλογο ο εκπαιδευτής είναι σα να προσπαθεί να γεμίσει τις «κενές συνειδήσεις» και τα υποτιθέμενα «άδεια κεφάλια» των εκπαιδευόμενων με αλλεπάλληλες καταθέσεις γνώσεων. Περαιτέρω, ο μονόλογος αναπαράγει την παθητική στάση του ατόμου, ενώ αντίθετα ο ρόλος της εκπαίδευσης πρέπει να είναι να βοηθήσει τον εκπαιδευόμενο  να ενεργοποιηθεί και να κατανοήσει κριτικά την πραγματικότητα.

«αν η εκμάθηση της ανάγνωσης και της γραφής πρόκειται να αποτελέσει πράξη απόκτησης γνώσης, οι μαθητευόμενοι πρέπει να αναλάβουν από την αρχή ρόλο δημιουργικών υποκειμένων με κριτική σκέψη πάνω στην ίδια τη διαδικασία της ανάγνωσης και της γραφής και στη βαθιά σημασία της γλώσσας»

P. Freire, Πολιτιστική δράση για την κατάκτηση της ελευθερίας, εκδ. Καστανιώτη, σ. 38

Ο εκπαιδευτής δε θα πρέπει να διστάζει να θίγει θέματα που άπτονται της πραγματικότητας ή όταν οδηγεί την ομάδα στη συζήτηση για επίκαιρα ζητήματα. Είναι σημαντικό να έχει εμπιστοσύνη στους ανθρώπους και να τους ενθαρρύνει να συζητούν όσα τους απασχολούν. Θεωρεί μάλιστα πως οι εκπαιδευόμενοι όλων ηλικιών μπορούν να σκεφτούν κριτικά, έτσι ώστε να απομυθοποιήσουν ή να αποκρυπτογραφήσουν τον τρόπο που αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και τους γύρω τους. Ο μετασχηματισμός της πραγματικότητας λοιπόν είναι εφικτός αρκεί οι εκπαιδευτές να συμμετέχουν ως ίσοι με τους εκπαιδευόμενους  σε έναν «αληθινό διάλογο» που επαναπροσδιορίζει την τοποθέτηση των προβλημάτων.

Τα μέσα που θα χρησιμοποιήσει ο εκπαιδευτής είναι όλα βοηθητικά και εξυπηρετούν τον σκοπό της απελευθερωτικής εκπαίδευσης. Η παιδεία, σύμφωνα με τον Freire, πρωτίστως, είναι άσκηση ελευθερίας που οδηγεί τόσο τον εκπαιδευτή όσο και τον εκπαιδευόμενο στη λύτρωση από τη σιωπή και τον μονόλογο. Η απελευθέρωση επιτυγχάνεται, όταν και οι δύο ξεκινούν να μαθαίνουν.

«Δε μπορούμε να διδάξουμε τίποτα στους εκπαιδευόμενους, αν δεν θελήσουμε να μάθουμε και εμείς από αυτούς. Αν μέσα μας δεν κλονιστεί η πίστη πως όλα τα ξέρουμε.»

P. Freire, Pedagogy in process, Seabury, p. 73

Θα λέγαμε λοιπόν πως η παιδαγωγική του Freire δε θεωρεί τίποτα ως δεδομένο και κανέναν ως μοναδικό φορέα γνώσης. Εκπαιδευτής και εκπαιδευόμενοι προσπαθούν από κοινού για την απόκτηση γνώσης και για την κριτική συνειδητοποίηση.

______________________________________________________________________________________

Περισσότερα σχετικά με το παιδαγωγικό πρόγραμμα του P. Freire μπορείτε να βρείτε:

Χρ. Μάνθου, «Το παιδαγωγικό πρόγραμμα του Freire», Εκπαίδευση Ενηλίκων, τ. 10, 2007

B. Βασιλού-Παπαγεωργίου, «Η Εκπαίδευση Ενηλίκων υπό το πρίσμα δύο στοχαστών του 20ού αιώνα, J.Dewey και P.Freire», Εκπαίδευση Ενηλίκων, τ. 1, 2004

Ι. Βρεττός, «Η “Σωκρατική Ειρωνεία” στους Πλατωνικούς Διαλόγους και η “Έπαρση του Εκπαιδευτή” στον Paulo Freire», Εκπαίδευση Ενηλίκων, τ. 29, 2013

«Η παιδαγωγική της αξιολόγησης»  Στο βιβλίο αυτό στενοί συνεργάτες του Paulo Freire και σημαντικοί σύγχρονοι θεωρητικοί της αξιολόγησης, εξετάζουν την επίδραση και τις προεκτάσεις των ιδεών του Freire στη θεωρία και την πράξη της αξιολόγησης. [Επιμελητής αγγλικής έκδοσης: Michael Quinn Patton, Επιμελητής ελληνικής έκδοσης: Θανάσης Καραλής, ΙΝΕ ΓΣΕΕ, 2021]

Μπορείτε να δείτε την πλήρη έκδοση εδώ: https://www.inegsee.gr/ekdosi/i-pedagogiki-tis-axiologisis/ 


[1] Τα παραγωγικά θέματα συγκροτούνται από ιδέες, ελπίδες, αμφιβολίες, αξίες και προκλήσεις στο πλαίσιο των δύο βασικών οντολογικών δυνατοτήτων για εξανθρώπιση ή απανθρώπιση που ορίζει ο Freire. Δεν είναι ποτέ απομονωμένα, ανεξάρτητα, ασύνδετα και στατικά. Οι άνθρωποι υιοθετούν αντιφατικές θέσεις απέναντι στο σύμπαν των παραγωγικών θεμάτων, άλλοι εργάζονται για τη διατήρηση των υφιστάμενων δομών και άλλοι για να τις αλλάξουν. Τα θέματα ονομάζονται παραγωγικά γιατί όπως και αν γίνουν αντιληπτά και όποια δραστηριότητα κι αν προκαλέσουν περιέχουν τη δυνατότητα να «ξετυλιχτούν» σε πολλά άλλα θέματα. Δεν βρίσκονται στους ανθρώπους, χωριστά από την πραγματικότητα, ούτε στην πραγματικότητα χωριστά από τους ανθρώπους. Μπορούν να «συλληφθούν» μόνο στις σχέσεις των ανθρώπων με τον κόσμο. Η διερεύνηση των παραγωγικών θεμάτων σημαίνει διερεύνηση της σκέψης των ανθρώπων για την πραγματικότητα και της δράσης τους πάνω στην πραγματικότητα, δηλαδή της πράξης τους (Freire,P., Η αγωγή του καταπιεζόμενου, Ράππας, σσ. 112-126)

Αφιέρωμα P. Freire: Η ζωή & το έργο του

0

Ο Paulo Freire γεννήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 1921 στο Recife της Νότιας Βραζιλίας, από γονείς που ανήκαν στη μεσαία τάξη. Ο πατέρας του έπαιρνε ένα κομμάτι ξύλο και σχεδίαζε λέξεις στην άμμο, δείχνοντάς του έτσι το αλφάβητο, προτού πάει στο σχολείο. Στη συνέχεια χώριζε τις λέξεις σε συλλαβές και τις ένωνε εκ νέου σε καινούργιες λέξεις. Πρόκειται για μία εμπειρία που πολλοί θεωρούν ότι η συμβολή της ήταν καθοριστική για τη διαμόρφωση της μεθόδου γραμματισμού του Freire.

Το 1941, σε ηλικία 20 ετών, άρχισε να διδάσκει την πορτογαλική γλώσσα, ενώ το 1943 εγγράφηκε στη Νομική Σχολή του Recife και παρακολούθησε παράλληλα μαθήματα φιλοσοφίας και κοινωνιολογίας της γλώσσας. Διέκοψε τις σπουδές του αρκετές φορές,  εξαιτίας των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε.

Το 1944 παντρεύτηκε τη δασκάλα Elza Maia Costa Oliveira και απέκτησαν πέντε παιδιά. Το μεγάλωμα των παιδιών του τον οδήγησε στη συστηματικότερη μελέτη ζητημάτων που έχουν σχέση με την εκπαίδευση.

Η δράση του στα συνδικάτα της πολιτείας τον βοήθησαν να διοριστεί στην Κοινωνική Υπηρεσία για τη Βιομηχανία (SESI). Κατά την περίοδο αυτή ο Freire απέκτησε την εμπειρία που θα οδηγούσε στην εκπαιδευτική μέθοδό του.

Το 1960, η διοίκηση της πόλης Recife ίδρυσε το Κίνημα Λαϊκής Κουλτούρας (MCP), στο οποίο ο Freire υπήρξε από τους σημαντικότερους υπερασπιστές και ιδρυτές του. Στα πλαίσια αυτού εργάστηκε ως εκπαιδευτής προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων.

Η εμπειρία του στο SESI και στο MCP του έδειξαν την ανάγκη των εργαζομένων να έρθουν σε επαφή με πολιτιστικά ζητήματα καταλήγοντας στο συμπέρασμα πως είναι απαραίτητο να προβάλλονται εικόνες από διαφάνειες που να αναφέρονται στα πραγματικά προβλήματα των ανθρώπων, προκειμένου να προκληθεί το ενδιαφέρον τους να μάθουν να διαβάζουν και να γράφουν. Άρχισε να πειραματίζεται για τον γραμματισμό σε ένα νέο κύκλο μάθησης που συντόνιζε ο ίδιος και γνώριζε προσωπικά τα μέλη που συμμετείχαν.

Το 1962, προσάρμοσε τη μέθοδό του σε 300 εργαζόμενους σε ζαχαροκάλαμα, που διδάσκονται να διαβάζουν και να γράφουν μέσα σε 45 μέρες. Όπως ο ίδιος αναφέρει, μετά από 21 μόνο ώρες εκπαίδευσης γραμματισμού, ο κάθε συμμετέχων ήταν σε θέση να διαβάζει άρθρα εφημερίδων και να γράφει σύντομες προτάσεις. Η χρήση διαφανειών ήταν σημαντική για την υποκίνηση των συμμετεχόντων.

Το 1964, επιβάλλεται στρατιωτικός νόμος στη Βραζιλία και ο Freire φυλακίζεται για τις «ανατρεπτικές» του δραστηριότητες. Κατά τη διάρκεια των 70 ημερών που παρέμεινε στη φυλακή γράφει το βιβλίο Εκπαίδευση: Η πρακτική της ελευθερίας.

Το 1967 ταξιδεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ως προσκεκλημένος ομιλητής σε σεμινάρια διαφόρων πανεπιστημίων. Δύο χρόνια αργότερα (1969) γράφει την Αγωγή του καταπιεζόμενου, που εκδίδεται στα αγγλικά και στα ισπανικά το 1970 και στα ελληνικά το 1977. Στόχος του είναι να υποστηρίξει μία επαναστατική παιδαγωγική που θα έχει ως στόχο τη συνειδητή δημιουργική δράση των καταπιεζόμενων μαζών για την απελευθέρωσή τους.

Το 1969 λαμβάνει πρόσκληση να διδάξει ως επισκέπτης καθηγητής για δύο χρόνια στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ στη Μασαχουσέτη, στο οποίο όμως παραμένει μόνο 6 μήνες, επειδή δεν ήθελε να παραμείνει μέσα σε ακαδημαϊκό περιβάλλον και τον απασχολούσε η απώλεια επαφής με την παιδαγωγική εμπειρία στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Από το 1970 ως τις αρχές του 1980 ο Freire εργάζεται για την ανάπτυξη προγραμμάτων εθνικού γραμματισμού σε χώρες της Αφρικής.

Επιστρέφει στη Βραζιλία το 1980, στο πλαίσιο του σταδιακού εκδημοκρατισμού της χώρας, για να διδάξει ως καθηγητής στο Καθολικό Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο στο Καμπίνας. Γίνεται υπεύθυνος των σχολείων αυτής της πόλης και αναπτύσσει περαιτέρω την πολιτική του δραστηριότητα.

Το 1991 δημιουργείται το Ινστιτούτο Paulo Freire στο Sao Paolo για να επεκτείνει και να διαμορφώσει τις θεωρίες της λαϊκής επιμόρφωσης.

Στις 2 Μαΐου 1997 πεθαίνει από καρδιακή προσβολή, αφήνοντας ως παρακαταθήκη το εκπαιδευτικό του έργο. Οι παιδαγωγικές του απόψεις, που σχετίζονται με την παιδαγωγική και την εκπαιδευτική του δράση στις χώρες του Τρίτου Κόσμου έχουν εμβέλεια υπερεθνική και περιέχουν στοιχεία εφαρμόσιμα ακόμη και σήμερα. Άλλωστε, ακόμη και στις μέρες μας ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι παρών σε χώρες αναπτυσσόμενες και ανεπτυγμένες, μετατρέποντας τη διεργασία της κριτικής συνειδητοποίησης σε απαραίτητο στοιχείο όλων των εκπαιδευτικών συστημάτων.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη ζωή και το έργο του Paulo Freire μπορείτε να ανατρέξετε στο τεύχος 17 του περιοδικού Εκπαίδευση Ενηλίκων που εκδίδει η Επιστημονική Ένωση Εκπαίδευσης Ενηλίκων, καθώς και στην ιστοσελίδα της ΕΕΕΕ, στην ενότητα με τις προσωπογραφίες σημαντικών θεωρητικών της εκπαίδευσης ενηλίκων, στο λήμμα για τον Freire.

14o Διεθνές Συνέδριο της Μετασχηματίζουσας Μάθησης

0

“Transformative Learning Telling, Evaluating, and Deepening Our Story”

Η International Transformative Learning Association (ITLA) ιδρύθηκε πριν δύο περίπου χρόνια και συσπειρώνει τα μέλη της παγκόσμιας κοινότητας της μετασχηματίζουσας μάθησης, διαθέτει πλούσιο website με υλικό, συνεντεύξεις, πληροφορίες κ.ά., καθώς επίσης αναπτύσσει ερευνητικές/επιστημονικές συνέργειες και κοινά projects μεταξύ των μελών της, webinars, workshops, συνδιασκέψεις, παρουσιάσεις βιβλίων, εκδόσεις, ποικίλες μορφές επικοινωνίας, διαλόγου κ.ά.

14o Διεθνές Συνέδριο Μετασχηματίζουσας Μάθησης

Στις 6-9 Απριλίου 2022 η ITLA διοργανώνει το 14o Διεθνές Συνέδριο Μετασχηματίζουσας Μάθησης στο Michigan State University, East Lansing, MI, με τίτλο “Transformative Learning Telling, Evaluating, and Deepening Our Story”. Η πρόσκληση είναι ανοιχτή για κατάθεση προτάσεων.

Σημαντικές ημερομηνίες

  • 15 Οκτωβρίου 2021 – Καταληκτική ημερομηνία κατάθεσης προτάσεων
  • 15 Δεκεμβρίου 2021 – Ειδοποίηση αποδοχής προτάσεων
  • 1 Φεβρουαρίου 2022 – Υποβολή τελικού κειμένου

Αντιμετωπίζοντας τον μετασχηματισμό σαν κάτι σπάνιο

Όπως αναφέρεται στην πρόσκληση, στο κέντρο αυτού του συνεδρίου βρίσκεται το κοινό ενδιαφέρον για τον μετασχηματισμό, μία λέξη που χρησιμοποιείται συχνά στις μέρες μας. Μία γρήγορη αναζήτηση στο Google θα φέρει σχεδόν 2 εκατομμύρια αποτελέσματα. Μπορεί να εντοπίσει κανείς την έννοια του μετασχηματισμού να χρησιμοποιείται από συμβούλους επιχειρήσεων, συμβούλους ζωής, εκπαιδευτές, επαγγελματίες υγείας και πολλούς άλλους επαγγελματίες που υπονοούν ότι η εργασία τους προκαλεί ριζική αλλαγή. Εντούτοις, αν όλα οδηγούν σε μετασχηματισμό, αυτό δε θα πρέπει να απαιτεί ιδιαίτερη δυσκολία προκειμένου να επιτευχθεί η αλλαγή;

Μήπως όμως, να θεωρήσουμε τον μετασχηματισμό ως κάτι δύσκολο, κάτι που δε συμβαίνει συχνά; Τι θα γινόταν αν αναγνωρίζαμε τη δυσκολία μετασχηματισμού ως κάτι για το οποίο πασχίζουμε, αλλά σπανίως συμβαίνει; Σαν τι θα έμοιαζε αυτό;

Στο Διεθνές Συνέδριο Μετασχηματίζουσας Μάθησης 2022, έχει τεθεί ως στόχος να επαναπροσδιοριστεί η αφετηρία, να γίνει κατανοητό σε ποιο σημείο βρισκόμαστε σήμερα και να κατατεθούν σκέψεις για το μέλλον.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να ανατρέξετε στην ιστοσελίδα του συνεδρίου

Πρόγραμμα Digital – 1η συνάντηση «Ψηφιακά Εργαλεία για τη Βελτίωση της Μάθησης Ενηλίκων»

Τη Δευτέρα 19 Ιουλίου 2021 πραγματοποιήθηκε η πρώτη τρίωρη, Διαδικτυακή Επιμορφωτική Συνάντηση του προγράμματος DIGITAL Technologies to Improve Adult Learning με θέμα «Ψηφιακά Εργαλεία για τη Βελτίωση της Μάθησης Ενηλίκων».

Στόχος του προγράμματος

Ο στόχος του έργου DIGITAL Technologies to Improve Adult Learning είναι να επιτρέψει και να παρακινήσει τους εκπαιδευτικούς που εργάζονται με ενήλικες χαμηλών προσόντων και χαμηλής ειδίκευσης να χρησιμοποιήσουν στρατηγικές και εργαλεία ψηφιακής μάθησης για να κάνουν τη μάθηση περισσότερο ελκυστική και σχετική για τους εκπαιδευόμενους και να ενισχύσουν την  επαγγελματική και προσωπική ανάπτυξη τους.

Πλαίσιο σεμιναρίου

Το συγκεκριμένο σεμινάριο αποτελεί το τρίτο και τελευταίο στάδιο του προγράμματος και έχει ως στόχο του την ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων των εκπαιδευόμενων και την ενθάρρυνσή τους για τον χειρισμό ψηφιακών εργαλείων μάθησης με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.

Περιεχόμενο σεμιναρίου

Οι εκπαιδεύτριες, Γκέλη Μανούσου και Τόνια Χαρτοφύλακα, παρουσίασαν τα εκπαιδευτικά υλικά του προγράμματος: Οδηγός καλών πρακτικών DIGITAL, Εργαλειοθήκη DIGITAL, DIGITAL Online Learning Course και προσκάλεσαν τους/τις 21 συμμετέχοντες/ουσες εκπαιδευτές/τριες ενηλίκων να πειραματιστούν με αυτά μέχρι την επόμενη συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί στις 6 Σεπτεμβρίου. Κατά τη διάρκεια της δεύτερης αυτής συνάντησης οι εκπαιδευόμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν τις εργασίες τους και να ανταλλάξουν προτάσεις και ιδέες για μελλοντική εφαρμογή στην καθημερινή εκπαιδευτική πρακτική τους.

Αποτίμηση πρώτης συνάντησης

Η πρώτη αυτή διαδικτυακή συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε κλίμα ιδιαίτερα φιλικό και ευχάριστο. Στο σύνολό τους οι εκπαιδευόμενοι εξέφρασαν το ενδιαφέρον τους για τα ψηφιακά εργαλεία με τα οποία ήρθαν σε επαφή, αλλά και για όλες τις καινοτόμες πρακτικές για τις οποίες έγινε λόγος. Παρακάτω θα βρείτε κάποιες από τις σκέψεις των εκπαιδευόμενων, για την καταγραφή των οποίων χρησιμοποιήθηκε το Jamboard.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να ανατρέξετε στην ιστοσελίδα του προγράμματος.

Πρόγραμμα Diversity – Η συμπερίληψη των μεταναστών στην Εκπαίδευση Ενηλίκων

Την τελευταία δεκαετία, η είσοδος μεταναστών και προσφύγων στην Ευρώπη δοκιμάζει τα Ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα. Η μεγάλη προσέλευση μεταναστών από χώρες με διαφορετικό εκπαιδευτικό σύστημα, οικονομία και κουλτούρα κάνει επιτακτική την ενεργοποίηση μηχανισμών διαχείρισης της κατάστασης, οι οποίοι με τη σειρά τους εστιάζουν στην υλοποίηση μαθημάτων εκμάθησης τη γλώσσας και γενικότερης ευαισθητοποίησης σε πολιτισμικά θέματα που αφορούν στη χώρα υποδοχής. Οι μετανάστες, στις περισσότερες περιπτώσεις, αποτέλεσαν μια ειδική ομάδα-στόχο στην εκπαίδευση ενηλίκων, η οποία δέχεται συγκεκριμένες λύσεις. Αυτό με τη σειρά του, ανέδειξε τη διαφορετική προσέγγιση που υπάρχει στην “εκπαίδευση για τους μετανάστες” και στην εκπαίδευση των υπολοίπων, την “κλασική εκπαίδευση ενηλίκων”.

Τι στόχο έχει το πρόγραμμα DIVERSITY;

H διαδικτυακή κοινότητα DIVERSITY, με τη συμμετοχή 7 εταίρων από 5 χώρες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος DIVERSITY Including Migrants through Organisational Development and Programme Planning in Adult Education, υποστηρίζει την κανονικοποίηση της εκπαίδευσης των μεταναστών με το να εστιάζει στους παρόχους και σχεδιαστές προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων και στους εκπαιδευτές, ώστε με τη σειρά τους αυτοί να διαμορφώσουν το πλαίσιο για την ομαλή υποστήριξη των μεταναστών σε προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων που αφορούν όλους.

Το πρόγραμμα DIVERSITY αναγνωρίζει τον καθοριστικό ρόλο που έχουν οι εκπαιδευτές και όλοι όσοι εμπλέκονται με το σχεδιασμό και υλοποίηση προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων στη επίτευξη του στόχου του προγράμματος. Μέσα σε 30 μήνες το πρόγραμμα DIVERSITY επιδιώκει να αναπτύξει βασικές οδηγίες κατά την ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού ώστε η εκπαίδευση  ενηλίκων για τους μετανάστες να μην ορίζεται ως μια προσέγγιση εκτάκτου ανάγκης αλλά ως μια μαθησιακή προσέγγιση, περισσότερο ανοικτή και ενήμερη στα θέματα της διαφορετικότητας. Μια τέτοια προσέγγιση δεν βλέπει τους μετανάστες και πρόσφυγες ως ειδικούς πληθυσμούς  αλλά ως κανονικές ομάδες εκπαιδευομένων μιας όλο και πιο διαφορετικής και πολυπολιτισμικής κοινωνίας.

Οι εταίροι του προγράμματος DIVERSITY συνθέτουν βασικούς όρους και οδηγίες εκπαίδευσης με στόχο να αναδείξουν τις προϋποθέσεις ενός συστημικού μετασχηματισμού,  με την διαμόρφωση ενός οδηγού σπουδών που θα βοηθήσει τους εκπαιδευτές και όσους ασχολούνται με την οργάνωση προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων α)  να αποτιμήσουν τις πρακτικές που εφαρμόζουν και καθορίζουν με τη σειρά τους τη συμμετοχή των μεταναστών στα εκπαιδευτικά προγράμματα και β) να αναπτύξουν νέες, κατάλληλες πρακτικές που εξυπηρετούν τη μεγαλύτερη κινητοποίηση και συμμετοχή τους στα προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων για όλους.

Οι κύριες φάσεις του DIVERSITY

Μια Ευρωπαϊκή έρευνα (gap analysis), με συντονιστή το National University of Ireland Maynooth είναι διαθέσιμη, βασισμένη σε 4 επιμέρους εθνικές μελέτες με τη χρήση ερωτηματολογίων, συνεντεύξεων και focus groups.

Ένας αρθρωτός οδηγός σπουδών, που αποτελείται από 8 θεματικές ενότητες, αναδεικνύει  βασικά σημεία στο πώς η μάθηση των μεταναστών μπορεί να γίνει περισσότερο εστιασμένη σε θέματα διαφορετικότητας και πολυπολυτισμικότητας, ανοίγοντας το δρόμο για μια πιο ουσιαστική ένταξη τους στις τοπικές κοινωνίες.

Μια πιλοτική εκπαίδευση και εφαρμογή σε 4 χώρες του προγράμματος θα δοκιμάσει, αποτιμήσει και αναθεωρήσει τον οδηγό σπουδών ανάμεσα σε 100 παρόχους, εκπαιδευτές και φορείς υλοποίησης προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων στην Ευρώπη. Η ΕΕΕΕ συντονίζει αυτή τη δράση και αναμένεται να διαμορφώσει μια εκτενή έκθεση πεπραγμένων από την αξιολόγηση αυτής της διαδικασίας.

Μια Έκθεση πολιτικής που θα στηρίζεται στα ευρήματα, εμπειρίες και λοιπές πτυχές, όπως αποτυπώθηκαν στις τρεις δράσεις του προγράμματος DIVERSITY  με στόχο να αναδείξει προτάσεις πολιτικής στο πεδίο της κοινωνικής ένταξης των μεταναστών και προσφύγων μέσα από την εκπαίδευση ενηλίκων.

Η σύμπραξη του προγράμματος DIVERSITY αποτελείται από τον Συντονιστή εταίρο Niedersächischer Bund für freie Erwachsenenbildung e.V. (DE) και η ΕΕΕΕ συνεργάζεται μαζί με άλλους 5 Ευρωπαίους εταίρους από το Βέλγιο, την Ιταλία, τη Δανία και την Ιρλανδία.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το DIVERSITY project μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα μας.

Πρόγραμμα Digital – Webinar «Ψηφιακά Εργαλεία για τη Βελτίωση της Μάθησης Ενηλίκων»

Η Επιστημονική Ένωση Εκπαίδευσης Ενηλίκων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Digital Technology to Improve Adult Learning καλεί Εκπαιδευτές Ενηλίκων να συμμετέχουν σε εξ αποστάσεως επιμόρφωση 15 ωρών (6 ώρες σύγχρονη εξ αποστάσεως και 9 ώρες ασύγχρονη μελέτη).

Στόχος της επιμόρφωσης

Ο στόχος της επιμόρφωσης είναι να παρακινήσει και να υποστηρίξει τους εκπαιδευτικούς που εργάζονται με ενήλικες χαμηλών προσόντων και χαμηλής ειδίκευσης, να χρησιμοποιήσουν στρατηγικές, απλά και εύχρηστα εργαλεία ψηφιακής εκπαίδευσης που ενισχύουν την αλληλεπίδραση για να κάνουν τη μάθηση περισσότερο ελκυστική και σχετική για τους εκπαιδευόμενους και να ενισχύσουν την επαγγελματική και προσωπική ανάπτυξη τους.

Χρονοδιάγραμμα

Η επιμόρφωση με θέμα: «Ψηφιακά Εργαλεία για τη Βελτίωση της Μάθησης Ενηλίκων» θα πραγματοποιηθεί με το εξής χρονοδιάγραμμα:

  • Δευτέρα 19 Ιουλίου 2021 1η Διαδικτυακή Επιμορφωτική  Συνάντηση (Webinar): 17.30-20.30 (3 ώρες)
  • Τρίτη 20 Ιουλίου 2021-Κυριακή 25 Ιουλίου Ασύγχρονη μελέτη 6 ωρών
  • Δευτέρα 26 Ιουλίου 2021 2η Διαδικτυακή Επιμορφωτική Συνάντηση (Webinar): 17.30-20.30 (3ώρες)
  • Τρίτη 27 Ιουλίου -Παρασκευή 30 Ιουλίου Ασύγχρονη μελέτη 3 ωρών

Πλαίσιο υλοποίησης webinar

Το webinar θα υλοποιηθεί στην πλατφόρμα zoom για την οποία θα σας σταλεί σύνδεσμός και η συμμετοχή είναι ελεύθερη.

Θα πραγματοποιηθεί στα ελληνικά. Το υλικό μελέτης είναι στα αγγλικά και στα ελληνικά.

Ποιοι μπορούν να συμμετέχουν

  • Εκπαιδευτές Ενηλίκων που εργάζονται σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς και σχολές
  • Οργανισμοί Εκπαίδευσης Ενηλίκων
  • Ενδιαφερόμενες ομάδες Δημόσιων και Ιδιωτικών Οργανισμών στον τομέα της Εκπαιδευσης Ενηλίκων

Περιεχόμενο webinar

Στη διάρκεια των webinar θα παρουσιαστούν συγκεκριμένα ψηφιακά εργαλεία, καλές πρακτικές και τεχνικές που μπορούν να υποστηρίξουν το έργο των εκπαιδευτικών που ασχολούνται με την Εκπαίδευση Ενηλίκων.

Βασικές προϋποθέσεις

Προτού δηλώσετε συμμετοχή παρακαλούμε βεβαιωθείτε ότι μπορείτε να παρακολουθήσετε το σύνολο του επιμορφωτικού σεμιναρίου και ότι διαθέτετε τον απαραίτητο υλικοτεχνικό εξοπλισμό (Η/Υ, μικρόφωνο, κάμερα, σύνδεση στο διαδίκτυο).

Για να δηλώσετε συμμετοχή

Πατήστε εδώ για να δηλώστε συμμετοχή μέχρι τη Δευτέρα 12/7/2021.

Σας ευχαριστούμε πολύ!

Η εκπαιδευτική ομάδα

Ξένια Κουτεντάκη, Γκέλη Μανούσου, Τόνια Χαρτοφύλακα

Το νέο βιβλίο του Α. Κόκκου “Exploring Art for Perspective Transformation”

0

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Brill/Sense το βιβλίο του Αλέξη Κόκκου σχετικά με το πώς αξιοποιείται η τέχνη στην εκπαίδευση, με στόχο τον μετασχηματισμό στερεοτυπικών αντιλήψεων. Το βιβλίο απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς, εκπαιδευτές ενηλίκων και μουσειοπαιδαγωγούς και συγκεντρώνει την πολύχρονη δουλειά του συγγραφέα επάνω στο θέμα.

Στο Πρώτο Μέρος διερευνώνται και συσχετίζονται μεταξύ τους θεωρητικές προσεγγίσεις (Αριστοτέλης, Dewey, Freire, Gramsci, Greene, Κριτική Παιδαγωγική, Μουσειοπαιδαγωγική, Παιδαγωγική Σχολή του Harvard, Σχολή της Φραγκφούρτης). Στο Δεύτερο Μέρος παρουσιάζονται αναλυτικά οι αρχές και τα στάδια της μεθόδου «Μετασχηματίζουσα Μάθηση μέσα από την Αισθητική Εμπειρία» που ανέπτυξε ο Α. Κόκκος, μαζί με πολλά παραδείγματα εφαρμογής. Παρουσιάζεται ακόμα ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο αξιοποιούνται τα εικαστικά έργα, η λογοτεχνία, ο κινηματογράφος και η μουσική στο πλαίσιο της μεθόδου.

Το βιβλίο διατίθεται από τις εκδόσεις Brill/Sense (https://brill.com/view/title/59804).

Πρόγραμμα Regale – Ενισχύοντας τα δίκτυα των οργανισμών εκπαίδευσης ενηλίκων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο!

Η κοινοπραξία RegALE διεξάγει έρευνα με αντικείμενο τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες στην εκπαίδευση ενηλίκων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.  Η έρευνα επιδιώκει επίσης να εντοπίσει τις ανάγκες και τις ελλείψεις των δικτύων εκπαίδευσης ενηλίκων.

Αύξηση αντίκτυπου και βιωσιμότητας για τα δίκτυα οργανισμών εκπαίδευσης ενηλίκων

Το πρόγραμμα RegALE έχει ως στόχο να ενισχύσει τα δίκτυα των οργανισμών εκπαίδευσης ενηλίκων και να δημιουργήσει συνεργασίες με περιφερειακές και τοπικές αρχές, αυξάνοντας τον αντίκτυπο και τη βιωσιμότητα των εκπαιδευτικών τους δράσεων.

Το σημαντικότερο αποτέλεσμα του συγκεκριμένου προγράμματος θα είναι η ενίσχυση της  ικανότητας των συμμετεχόντων φορέων να ανταποκρίνονται στις προκλήσεις, να δημιουργούν συνεργατικές δομές και να προωθούν τη φιλοσοφία της εκπαίδευσης ενηλίκων οριζόντια σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

Πρώτη φάση: ανιχνεύοντας προκλήσεις και ευκαιρίες

Το RegALE ξεκίνησε τις εργασίες του επίσημα τον Μάρτιο. Στην πρώτη φάση του προγράμματος οι συνεργάτες θα μελετήσουν την υπάρχουσα κατάσταση σε σχέση με τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες της εκπαίδευσης ενηλίκων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Επιπλέον, θα συλλέξουν καλές πρακτικές που προάγουν τη φιλοσοφία μάθησης.

Η κοινοπραξία έχει σημαντικά κίνητρα και προσδοκίες για το project αυτό. Το πρόγραμμα συντονίζει η ΕΑΕΑ σε συνεργασία με την European Association of Regional & Local Authorities for lifelong learning (EARLALL). Συνεργάτες του Project είναι οι: Varaždin County, Vestland County Council, Επιστημονική Ένωση Εκπαίδευσης Ενηλίκων (HAEA), AONTAS, Estonian Non-formal Adult Education Association, Learning and Work Institute, VHS Baden-Württemberg, Adult Education Borås, και University of Siena.

RegALE kick off meeting

Πείτε μας τη γνώμη σας μέσα από την έρευνα του RegALE

Εάν θέλετε να γίνετε μέρος μίας ομάδας ανθρώπων που εμπλέκονται στις συστάσεις πολιτικής σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο σχετικά με την εκπαίδευση ενηλίκων, μοιραστείτε μαζί μας τη γνώμη σας συμπληρώνοντας την έρευνα του RegALE. Λαμβάνοντας μέρος στην έρευνα, θα έρθετε σε επαφή με ιδέες για σύγχρονες και μελλοντικές πρακτικές εκπαίδευσης ενηλίκων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο από συμμετέχοντες σε όλη την Ευρώπη, ενώ θα έχετε πρόσβαση και σε μία πρακτική περίληψη των αποτελεσμάτων.

Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας η κοινοπραξία RegALE θα αναδείξει καλές πρακτικές στην εκπαίδευση ενηλίκων και θα προτείνει πιθανούς τρόπους για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις και βελτίωσης των δικτύων που την προωθούν.  

Διαδικασία έρευνας RegALE

Προκειμένου να ολοκληρώσετε την έρευνα θα χρειαστείτε περίπου 15 με 30 λεπτά. Η έρευνα θα είναι διαθέσιμη μέχρι τις 25 Ιουνίου. Οι απαντήσεις και οι σύνδεσμοι, που θα συμπεριλάβετε, μπορεί να είναι σε οποιαδήποτε γλώσσα. Οι απαντήσεις σας θα είναι εμπιστευτικές, θα χρησιμοποιηθούν ανώνυμα και μόνο για τους σκοπούς του προγράμματος από την ερευνητική ομάδα του RegALE.


Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το RegALE project μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα μας.

Αποτίμηση του προγράμματος του Πανεπιστημίου των Πολιτών της Λάρισας – Πόλης που μαθαίνει

0

Στις 3 Ιουνίου 2021 το Πανεπιστήμιο των Πολιτών του Δήμου Λαρισαίων διοργάνωσε, με αφορμή την ολοκλήρωση του Προγράμματος «Ανάπτυξη της Κριτικής Σκέψης στην Εκπαίδευση με χρήση της Εκπαίδευσης από Απόσταση», τη διαδικτυακή  εκδήλωση με θέμα: “Εκπαίδευση από απόσταση και Κριτική Σκέψη: Ερωτήματα και προκλήσεις σε ένα νέο εκπαιδευτικό περιβάλλον”.

Το Πρόγραμμα υλοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Πολιτών του Δήμου Λαρισαίων σε συνεργασία με το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, την Επιστημονική Ένωση Εκπαίδευσης Ενηλίκων, την Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Θεσσαλίας (ΠΕΚΕΣ), και την Επιστημονική Ένωση για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας, τον Δεκέμβριο του 2020 – Μάϊο 2021.

Κύριος σκοπός του προγράμματος

Κύριος σκοπός ήταν η εφαρμογή της εκπαίδευσης από απόσταση και η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης αξιοποιώντας τη καινοτόμο μέθοδο «Μετασχηματισμός στερεοτυπικών αντιλήψεων». Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 200 περίπου εκπαιδευτικοί και το ολοκλήρωσαν με επιτυχία.

Το πρόγραμμα εντάσσεται  στο πλαίσιο του «Λάρισα – Πόλη που Μαθαίνει» για την προώθηση της φιλοσοφίας της δια βίου μάθησης και υποστηρίζεται από την Διεύθυνση Παιδικών Σταθμών και Εκπαιδευτικών Δράσεων του Δήμου Λαρισαίων- Τμήμα Διά Βίου Μάθησης.

Οι συμμετέχοντες και το περιεχόμενο

Στη διάρκεια της εκδήλωσης ο Δήμαρχος Λαρισαίων Α. Καλογιάννης, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Δημήτρης Δεληγιάννης, ο Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής & Εκπαιδευτικών Δράσεων Δήμου Λαρισαίων Σ. Βούλγαρης, η υπεύθυνη του ΠΕΚΕΣ Θεσσαλίας Α. Παπαδημητρίου, ο Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Θεσσαλίας Γ. Δοδοντσάκης, υπογράμμισαν τη σημασία του θέματος του Προγράμματος, και στη συνέχεια οι επιστημονικοί υπεύθυνοι του προγράμματος κ.κ. Αντώνης Λιοναράκης, Καθηγητής εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και Κοσμήτωρ της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών του ΕΑΠ και Αλέξης Κόκκος, Ομότιμος Καθηγητής Εκπαίδευσης Ενηλίκων του ΕΑΠ,  παρουσίασαν συνοπτικά το πρόγραμμα και αναφέρθηκαν στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Στη συνέχεια, παρουσιάστηκαν ενδεικτικές εργασίες συμμετεχόντων για τον μετασχηματισμό στερεοτυπικών αντιλήψεων, ενώ οι εκπαιδευτές και οι συμμετέχοντες μοιράστηκαν την εμπειρία τους στο πλαίσιο του Προγράμματος.

Αποτελέσματα αξιολόγησης προγράμματος

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αποτελέσματα αξιολόγησης του προγράμματος με τους συμμετέχοντες να απαντούν, με ιδιαίτερα υψηλούς Μ.Ο., πως οι στόχοι του προγράμματος ήταν ξεκάθαροι, πως επιτεύχθηκαν οι δικοί τους στόχοι, αλλά και να εκφράζουν την ικανοποίησή τους από τις μεθόδους διδασκαλίας που χρησιμοποιήθηκαν στα πλαίσια αυτού. Με Μ.Ο. πολύ κοντά στο άριστα αξιολογήθηκαν από τους συμμετέχοντες τόσο το υλικό του προγράμματος όσο και οι επιμορφώτριες.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε ένα απόσπασμα της εκδήλωσης, στο οποίο ο επιστημονικός υπεύθυνος κ. Αλέξης Κόκκος αναφέρεται συνοπτικά στους στόχους του προγράμματος, στη μεθοδολογία και στην αξιολόγησή του.

Δημοφιλή Άρθρα

ΝΕΑ ΣΕΙΡΑ με WEBINARS

Γέφυρες Μάθησης (ΓΕΜΑ)

Αγαπημένα

RegALE – Peer learning webinars

0
To ευρωπαϊκό πρόγραμμα RegALE έχει ως στόχο του να ενισχύσει τα δίκτυα των οργανισμών εκπαίδευσης ενηλίκων και να δημιουργήσει συνεργασίες με περιφερειακές και τοπικές...